Parasomnije

Mjesečarenje – somnambulizam

Mjesečarenje je kompleksna aktivnost karakterizirana kratkim epizodama napuštanja kreveta i hodanja bez potpune svijesti. Javlja se tokom prve trećine noći. Osobe (najčešće djeca i adolescenti) se obično vrate u krevet. Obično se javlja u periodu između 4. i 8. godine, sa vrhuncem javljivanja sa oko 12 godina. Uglavnom spontano nestaje sa godinama.

Oko 15 % djece ima povremene epizode i mnogo je češće kod dječaka. Često je kod pacijenata u porodičnoj historiji bolesti postoje druge parasomnije.

Kada se javlja kod odraslih i starijih ljudi, može odražavati psihopatologiju. U takvim slučajevima je neophodno isključiti postojanje oštećenja centralnog nervnog sistema.

Prisutna je amnezija za taj događaj- pacijent se ne sjeća epizoda.

Dešava se tokom dubokog NREM spavanja (III ili IV stadij spavanja)

Tretman uključuje edukaciju i mjere sigurnosti kao što je zaštita na prozorima i druge mjere koje preveniraju povrede. U tretmanu somnobulizma mogu se koirisiti lijekovi koji suprimiraju IV fazu spavanja, kao što su benzodijazepini,

Specijalni oblici mjesečarenja uključuju mjesečarenja povezan sa jedenjem i seksomniju.

Jedenje vezano uz spavanje – Epizode uzimanja hrane u toku spavanja sa amnezijom za taj događaj.

Seksomnija – Osoba nesvjesno vrši seksulane aktivnosti tokom spavanja (masturbacija, milovanje, seksulani odnos)

Noćni užas

Iznenadno buđenje praćeno jakom anksioznošću i prekomjernom stimulacijom autonomnog nervnog sistema,  ubrzanim radom srca i preznojavanjem. Osoba obično sjedi u krevetu mada može biti prisutno i kretanje i urlanje. Često se dešava unutar prvih nekoliko sati spavanja. Pacijetni se ujutro ne sjećaju tog događaja

Posebno je često kod djece, naročito kod dječaka, i ima tendencu da se nasljeđuje. U djetinstvu je rijetko potreban poseban tretman. Buđenje djeteta prije noćne more tokom nekoliko dana može odkloniti noćne more za duži period. U rijetkim slučajevima, kada je liječenje neophodno, diazepam u malim dozama pred spavanje može biti koristan.

Ukoliko se počne javljati u adolescenciji ili kasnije može biti prvi simptom epilepsije temporalnog lobusa.

Noćne more

Noćne more su živopisni snovi, nakon koji se osobe bude uplašene. Mogu se javiti u bilo koje doba noći, ali se obično javljaju nakon dugog dugog REM perioda kasno u toku noći. Noćne more izazivaju manje tjeskobe, vikanja, pokreta i promjena od strane autonomnog nervnog sistema nego kod poremećaja spavanja sa užasom. Osobe se obično dobro sjećaju more (poprilično detaljno). Buđenje osobe koja ima noćnu moru nije štetno

Kod oko 50 % odraslih  osoba mogu se povremeno javiti noćne more.

Ne postoji specifičan tretman; benzodiazepini, triciklični i SSRI mogu biti od pomoći.

Noćno umokravanje – enureza

Primarna noćna enureza

Primarnu noćnu enurezu karaterizira jedno umokravanje u krevet tokom spavanja odnosno u toku noći. Ovo stanje predstavlja nastavak mokrenja u krevet koje postoji od ranog djetinstva. Postojanje primarna noćne enureza kod roditelja povećava vjerovatnoću nastanka enureze kod djece

Sekundarna noćna enureza

Pojam sekundarna noćna enureza označava povratak noćnog umokravanja nakon što je dijete uvježbalo odlazak do toaleta i nakon što je tokom određenog razdoblja ostajalo suho. Može biti povezano sa noćnim epi napadima, deprivacijom spavanja i urološkim anomalijama.

Tretman noćne enureze uključuje lijekove ( imipramin, oksibutinin hlorid, i sintetski vazopresin), bihejvioralni tretman (vježbanje mjehura), upotreba kondicionih uređaja (zvono i jastučić) i ograničavanje unosa tečnosti u večernjim satima prije spavanja.

Druge parasomnije

Spavanje povezano sa jecanjem (katatrenija)

Produženo, često glasno jecanje tokom bilo koje faze spavanja

Tretman nije poznat

Halucinacije povezane sa spavanjem

Na početku spavanja (hipnagogne) ili tokom buđenja ( hipnopompne)

Česte su kod narkolepsije

Živopisne i zastrašujuće slike

Poremećaj jedenja povezan sa spavanjem

Nemogućnost da se osoba nakon buđenja vrati u krevet ako nešto ne pojede ili popije

Većinom kod djece

Ponavljana izolirana paraliza spavanja

To je izolovan simptom kojeg karakteriziraju obično hipnagogne halucinacije. Traje od jedne do nekoliko minuta. Završava sa napadom, galamom (neki  vanjski stimulus) ili spontanim ponavljajućim pokretima očiju.